پیش‌گفتار

بسم الله الرحمن الرحیم

حمد و سپاس بی‌پایان خدای متعال را سزاست که توفیق حضور در محضر بزرگانِ علم و فقاهت و چشیدن حلاوت بحث و تحقیق در معارف اهل‌بیت: را نصیب این کمترین فرمود، و با عنایات خاص حضرت بقیة‌الله الأعظم ـــ أرواحنا فداه ـــ چند مجلد از تقریرات دوره دوّم درس خارج اصول حضرت استاد معظم، آیت‌الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی(دامت برکاته) را تنظیم و تقریر و در اختیار محققان قرار می­دهم.

در تنظیم این اثر، تلاش شده است تا امانت در نقل محفوظ بماند، سیر طبیعی طرح مباحث و شیوه استدلال استاد محترم تغییر نکند، و در عین حال با تبویب، عنوان‌گذاری و ویرایش، متن برای مطالعه و مراجعه‌ پژوهشگران، روان‌تر و قابل استفاده‌تر گردد.

مبنای تقریر، یادداشت‌های درسی و بازخوانی مکرّر آن‌ها بوده است. در چند نوبت، متن مورد بازنگری علمی و ادبی قرار گرفته و در مواردی بسیار محدود، برای نزدیک‌تر شدن مقصود به ذهن خواننده، توضیحاتی کوتاه یا تبیین برخی اصطلاحات در خلال کلام یا در حواشی افزوده شده است؛ بی‌آن‌که در مبانی و نتایجِ مختار استادa دخل و تصرفی صورت گیرد. بدیهی است هرجا کاستی، ابهام یا لغزش قلمی به چشم آید، از این مقرر است و نه از محضر استاد معظم و از اهل فضل انتظار دارم با تذکرات مشفقانه خویش، آن را جبران فرمایند.

سزاوار است در این جا به نعمتی که خداوند در سایه‌ی این درس‌ها عطا فرمود نیز اشاره شود. استاد بزرگوار، افزون بر دقت در تقریر مباحث عمیق اصولی، همواره به تربیت اخلاقی، تعمیق باورهای اعتقادی، توجه به مسائل مبتلابه جامعه دینی و تقویت بصیرت دینی و اجتماعی در میان طلاب اهتمام داشته‌اند؛ امتیازی که درس ایشان را برای شاگردان، مدرسه‌ی علم و استدلال و مجلسی برای تذکر و تربیت ساخته است.

وظیفه خود می‌دانم از همه دوستان و همراهانی که در مباحثه‌های روزانه، گفت‌وگوهای علمی، یادآوری نکات و طرح اشکالات، این بنده را در فهم بهتر مطالب و استوارتر شدن این تقریر یاری کردند، صمیمانه قدردانی کنم. توفیقِ فهم و ضبطِ مباحث دقیق، بی‌تردید مرهون همین هم‌فکری‌ها و گفت‌وگوهای برادرانه است.

همچنین بر خود لازم می‌شمارم از محضر استاد معظم، که با حسن ظنّ و سعه‌ی صدر، اجازه‌ی تقریر و نشر این درس‌های شریف را مرحمت فرمودند، سپاسگزاری کنم و نیز از مسئولان محترم مجتمع فقهی ائمه اطهار:  که زمینه‌ی انتشار این اثر را فراهم ساختند، به‌ویژه مدیر ارجمند مجتمع، حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمدرضا فاضل کاشانی دامت إفاضاته و معاون پژوهشی آن مجتمع، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی قاسمی زید عزه، صمیمانه تشکر و قدردانی نمایم و از خدای متعال، توفیقات روزافزون، سلامت و تأییدات مستمر برای ایشان مسئلت نمایم.

امید آن‌که این تلاش اندک، به فضل الهی و در سایه‌ی دعای حضرت ولیّ‌عصر عجل‌الله تعالی فرجه، مقبول درگاه حضرت حق افتد و گامی هرچند کوچک در خدمت به تراث علمی حوزه‌های علمیه باشد.

و ما توفیقی إلا بالله علیه توکلت و إلیه أنیب

سیدمحمدرضا هاشمی

قم المقدّسة، عشّ آل محمد ومأوى شيعتهم

3 شعبان المعظّم 1447هـ