فقه تجارت هنر هفتم

فهرست
مقدمه    25
بخش نخست: مفاهيم، مبانی و اصول تجارت در هنر هفتم
فصل اول: کلیات و مفاهیم    31
الف) مفهوم‌شناسی فقه    32
1. معنای لغوی فقه    32
2. معنای اصطلاحی فقه    34
ب) مفهوم‌شناسی هنر    36
1. هنر در لغت    36
2. هنر در اصطلاح    36
3. هنر هفتم    37
ج) چیستی هنر هفتم (صنعت سینما)    39
د) اهمیت سینما    40
هـ) تاریخچه هنر هفتم    41
و) تحولات سینما از لحاظ تکنیک    43
1. مرحله شکل‌گیری    44
2. مرحله تثبیت و گسترش    45
3. مرحله تکثیر و نفوذ    46
ز) سینما در ایران    47
ح) مفهوم‌شناسی تجارت    49
1. اقتصاد    49
2. اقتصاد سینما    50
3. تجارت    50
4. بازرگانی    53
5. معامله و دادوستد    54
ط) فقه هنر هفتم    55
1. نسبت فقه هنر هفتم و فقه رسانه    56
2. نسبت فقه هنر هفتم با فقه فرهنگ    56
3. تفاوت فقه هنر هفتم با فقه اجتماعی    57
4. تفکیک از فقه هنر    57
5. فقه تجارت در صنعت سینما    57
فصل دوم: اصول و مبانی تجارت اسلامی در صنعت سینما    59
مبحث اول: مبانی تجارت صنعت سینما    61
گفتار اول: توحید محوری    64
گفتار دوم: آخرت‌گرایی    66
گفتار سوم: شریعت‌محوری    68
گفتار چهارم: استقلال و عزتمندی    72
گفتار پنجم: تلقی قدسی از تلاش اقتصادی    73
گفتار ششم: ولایت مداری    74
مبحث دوم: اصول ارزشی و اخلاقی تجارت در سینما    76
گفتار اول: اصل رضایت    77
گفتار دوم: اصل شفافیت    78
گفتار سوم: اصل اعتماد    78
گفتار چهارم: اصل انصاف و عدالت    80
گفتار پنجم: اصل صداقت    81
گفتار ششم: اصل وفای به عهد    83
گفتار هفتم: اصل امانتداری    83
گفتار هشتم: اصل رقابت سالم    86
گفتار نهم: اصل حرمت نَجْش    87
گفتار دهم: اصل نفی سبیل    89
گفتار یازدهم: اصل نظارت    90
گفتار دوازدهم: اصول جبرانی (خیارات)    91
الف) خیار مجلس    91
ب) خیار حیوان    91
ج) خیار شرط    91
د) خیار تاخیر    92
هـ) خیار رویت و تخلف وصف    92
و) خیار غبن    92
ز) خیار عیب    93
ح) خیار تدلیس    93
ط) خیار تبعض صَفْقَه    94
ی) خیار تخلف شرط    95
مبحث سوم: بازار اسلامی در صنعت سینما    95
گفتار اول: تعریف بازار    95
گفتار دوم: انواع بازار در صنعت سینما    96
گفتار سوم: ضوابط حاکم بر بازار اسلامی تجارت سینما    97
الف) حاکمیت شرع    97
1. معامله از نظر شرع    97
2. انواع معاملات شرعی    98
1_2. معامله لازم یا فسخ نشدنی    98
2_2. معامله جایز یا قابل فسخ    98
3_2. معامله خیاری    98
4_2. معامله منجّز    99
5_2. معامله معلّق    99
3. ارکان عقد شرعی    100
1_3. موضوع    100
2_3. طرفین    100
3_3. رابطة حقوقی    100
4. شرایط صحت معاملات شرعی    100
1_4. قصد و رضای طرفین    100
2_4. اهلیت    101
3_4. مورد معامله    101
4_4. جهت معامله    102
ب) حاکمیت مصلحت    102
مبحث چهارم: قواعد فقهی پرکاربرد در تجارت صنعت سینما    105
گفتار اول: قاعده سلطنت    105
الف) تعریف قاعده    105
ب) مستندات قاعده    106
1. سنّت    106
2. سیره عقلا    107
3. اجماع و تسالم عملی فقها    107
گفتار دوم: قاعده شروط    107
گفتار سوم: قاعده لزوم    108
الف) تعریف قاعده    108
ب) مستندات قاعده    109
1. کتاب    109
2. سنّت    110
3. بنای عقلاء    110
گفتار چهارم: قاعده تبعیت    111
الف) تعریف قاعده    111
ب) مستندات قاعده    112
گفتار پنجم: قاعده اتلاف    114
الف) تعریف قاعده    114
ب) مستندات قاعده    114
1. آیات    114
2. روایات    116
3. بنای عقلا    119
ج) اجماع    119
گفتار ششم: قاعده ضمان ید    121
1. دسته بندی مصادیق ید    123
2. تفاوت قاعده «ضمان الید» و قاعده «ید»    124
گفتار هفتم: قاعده اقدام    124
الف) استفاده از مفاد قاعده اقدام    124
ب) مستندات قاعده اقدام    125
ج) رابطه اقدام با قاعده لا ضرر    126
گفتار هفتم: قاعده نفی سبیل    127
گفتار هشتم: قاعده إکراه    129
گفتار نهم: قاعده صحت فعل مسلمان    131
الف) اصل صحت، به مفهوم جواز تکلیفی    131
ب) اصل صحت به مفهوم وضعی    136
گفتار دهم: قاعده استیمان    137
گفتار یازدهم: قاعده تحذیر    139
گفتار دوازدهم: قاعده احسان    142
گفتار سیزدهم: قاعده مایضمن    144
گفتار چهاردهم: قاعده تلف    145
گفتار پانزدهم: قاعده الزام    147
گفتار شانزدهم: قاعده التزام    149
گفتار هفدهم: قاعده نفی عسر و حرج    149
بخش دوم: مسائل و احکام تجارت در هنر هفتم
فصل اول: احکام و مسائل فقهی عمومی در صنعت سینما    161
مبحث اول: فقه عمومی معاملات در صنعت سینما    161
گفتار اول: معاملات غرری در صنعت سینما    161
الف) قاعده نفی غرر    162
1. معنای نهی غرر در حدیث نبوی    163
2. معنای غرر    163
3. حرام بودن فریب و کلاهبرداری    164
4. دلیل مانعیت غرر    166
5. مفهوم غرر و بیع غرری    169
1_5. اسباب غرر در معاملات    170
2_5. غرر در بیع و غیر بیع    171
3_5. مناقشه درباره صحت استناد به روایت    172
ب) ارتکاز عقلا    172
گفتار دوم: بررسی معاملات سَفَهی در صنعت سینما    173
الف) مفهوم سَفَه و معاملات سفهی    173
ب) دیدگاه فقها درباره معامله سفهی    175
گفتار سوم: بررسی معاملات ربوی در صنعت سینما    176
گفتار چهارم: بررسی معاملات ظالمانه در صنعت سینما    178
گفتار پنجم: ابطال تجارت و معاملات سینمایی توسط حاکم شرع    179
الف) دلیل ولایت حاکم اسلامی بر ابطال برخی معاملات    180
ب) اثبات اختیار حاکم اسلامی در ابطال معاملات    184
مبحث دوم: فقه اختصاصی تجارت در صنعت سینما    186
گفتار اول: سینما کالای عمومی    186
گفتار دوم: حکم اباحه تجارت سینمایی    187
الف) اطلاقات و عمومات ادله حلیت معاملات    187
ب) اطلاقات ادله مشوق در باب تجارات    189
ج) اصول عملیه برائت، اباحه و حلیت    190
گفتار سوم: حکم وقف اثر سینمایی    191
گفتار چهارم: حکم نذر در آثار سینمایی    194
گفتار پنجم: حکم غش و تدلیس در آثار سینمایی    198
الف) حکم غش در آثار سینمایی    198
ب) تدلیس در اثر سینمایی    201
گفتار ششم: حکم قمار در سینما    202
الف) ماهیت قمار    202
ب) ادله حرمت قمار    205
1. آیات قرآن    205
2. عقل    205
3. اجماع    206
ج) دلیل باطل بودن معاملات شبه‌قمار    206
گفتار هفتم: اختصاص وجوهات شرعی برای ترویج مسائل مذهبی و دینی در سینما    207
الف) خمس    208
1. آیه خمس    208
2. روایات خمس    218
3. اختصاص خمس برای آثار سینمایی    219
ب) استفاده از زکات در صنعت سینما    220
1. تفقه در آیات    220
2. مصارف زکات    222
3. زکات حکم حکومتی    234
4. اختصاص زکات برای آثار سینمایی    236
فصل دوم: مسائل فقهی فرایند درونی تجارت در صنعت سینما    239
مبحث اول: پیش تولید    239
گفتار اول: تأسیس و جذب سرمایه در صنعت سینما    239
گفتار دوم: ساخت سینما در زمین غیر    243
گفتار سوم: سرمایه‌گذاری و تأمین مالی سینما    245
گفتار چهارم: حکم سرمایه‌گذاری در تولید فیلم سینمایی بدون مجوز قانونی    250
الف) کتاب    253
ب) سنت    255
ج) عقل    258
د) بنای عقلا    260
گفتار پنجم: پول‌شویی در سینما    261
گفتار ششم: معاملات سینمایی    265
گفتار هفتم: تجارت الکترونیک در صنعت سینما    269
گفتار هشتم: قراردادهای سینمایی و گزارش غیرواقعی عوامل تولید، برای افزایش قیمت قرارداد    270
گفتار نهم: عقد قرارداد سینمایی با رانت و رشوه    272
الف) مفهوم رشوه    272
ب) حکم رشوه و ارتشا    273
ج) فرق رشوه و هدیه    274
گفتار دهم: ایده‌های سینمایی    276
الف) خرید و فروش ایده سینمایی    276
1. آیا ایده مالیت دارد؟    276
2. بحث حق    278
1_2. عدم جواز مطلقاً    279
2_2. قول به تفصیل    280
3_2. قول به جواز مطلق    280
ب) سرقت ایده و طرح سینمایی و تولید آن    281
1. سرقت در لغت    281
2. سرقت در اصطلاح فقه    282
گفتار یازدهم: سرقت فیلم‌نامه    283
الف) خیانت در امانت    284
ب) مالکیت فکری در صنعت سینما    285
مبحث دوم: تولید    287
گفتار اول: عوامل انسانی، امکانات و تجهیزات    288
الف) دستمزد از طریق بازی در فیلم‌های سینمایی مستهجن و انحرافی    288
ب) جرح، آسیب‌دیدگی و مرگ عوامل (مانند بدلکار) در صحنه نمایش    292
ج) ضرب و شتم یا کشتن حیوانات در فرایند ساخت فیلم    293
د) تخریب و انهدام فضای لوکیشن در فرایند تولید    296
هـ) دریافت چندین دستمزد و حق الزحمه متعدد برای یک اثر سینمایی    297
و) حکم فقهی انعقاد قرارداد با هنرپیشه و عوامل غیرمسلمان    297
1. تقسیم‌بندی غیرمسلمانان در فقه اسلامی    298
2. اصل اوّلی در روابط با غیرمسلمانان    299
3. حقوق اقتصادی غیرمسلمانان    300
4. آزادی فعالیت‌های اقتصادی و بازرگانی با غیرمسلمانان    301
ز) دستمزد گریمور از گریم حرام    301
1. دستمزد در لغت واصطلاح    301
2. گریم و آرایش در سینما    302
ح) کلاه‌برداری در بخش فنی و هنری فیلم‌های سینمایی    302
1. کلاه‌برداری در لغت    303
2. کلاه‌برداری در اصطلاح فقها    303
ط) حکم تولیدِ پیش از موعد اثر سینمایی درخواست دستمزد پیش از رسیدن موعد    305
1. مفهوم اجل    305
2. اقوال فقها    307
گفتار دوم: پشتیبانی خرید کالا و وسایل مصرفی سینما    311
الف) پورسانت و رانت سفارش و خرید لوازم و تجهیزات سینمایی    311
ب) حکم خرید اجناس نجس برای استفاده‌های مشروع در فیلم سینمایی    314
مبحث سوم: پس تولید    319
گفتار اول: قیمت‌گذاری    320
الف) حکم تبانی و قیمت‌گذاری و ارزیابی رانتی اثر سینمایی    321
ب) پارتی‌بازی در تولید آثار سینمایی    323
ج) تحمیل هزینه اضافی به دلیل عدم توان تخصصی ساخت فیلم سینمایی    324
1. ادله و اقوال لزوم جبران خسارت    325
1_1. حکم عقل    325
2_1. سنت    326
1_2_1. حدیث لاضرر    326
2_2_1. قاعده اتلاف    327
3_2_1. نقد ادله جبران ضرر    327
2. دلایل فقها بر لازم نبودن جبران خسات    329
گفتار دوم: توزیع و عرضه    331
الف) حضور تولیدات سینمایی در بازار بورس    332
ب) استفاده از راش‌های تولید شده سینمایی در فیلم‌های دیگر    334
ج) خسارت‌های تحمیل شده در اثر سانسور و جبران آن    335
1. سانسور    336
2. انواع خسارات    337
3. جبران خسارت از طریق تعدیل قرارداد    338
1_3. تعریف لغوی و اصطلاحی تعدیل    338
2_3. مفهوم تعدیل قرارداد    339
3_3. بررسی فقهی شرط تعدیل    339
4_3. ادله جواز تعدیل و تتمیم قرارداد    340
د) کسب جوایز و رتبه‌های سینمایی و حقوق مالکیتی فیلم    342
هـ) خرید و فروش تولیدات سینمایی بدون اجازه مالک آن    342
و) فروش ایده و طرح سینمایی بدون اجازه مالک    345
1. انواع مالکیت فکری    346
2. انتقال حقوق مادی و معنوی صاحب اثر سینمایی به دیگران    351
3. حقوق معنوی و ویژگی‌های آن    352
ز) انتقال حقوق مادی و معنوی صاحب اثر سینمایی به ارث پس از مرگ مالک اثر    352
1. تقسیم حق در فقه    353
2. اثر سینمایی ملک یا حق    361
ح) توزیع و عرضه تولیدات سینمای خانگی بدون مجوز    361
ط) حکم خرید و عرضه فیلم‌های سنیماییِ دارای صحنه‌های مبتذل    362
1. کیفیت جعل احکام وضعی    363
2. حکم وضعی آثار سینمایی مستهجن    365
گفتار سوم: اکران و نمایش    366
الف) حکم اکران، نشر و توزیع آثار سینمایی خلاف شرع و باطل    366
ب) خرید و فروش بلیط سینما از گیشه مجازی    374
گفتار چهارم: تبلیغات    377
الف) تبلیغ برای فیلم‌های زیانبار و بی‌فایده و تضییع وقت مخاطب با هدف گیشه    377
ب) دروغ‌های تبلیغات بازرگانی در ابتدا و میان اثر سینمایی    378
ج) تبلیغات فرش قرمز    380
گفتار پنجم: بازاریابی و فروش در صنعت سینما    382
الف) بازار‌یابی و فروش الکترونیکی تولیدات سینمایی    382
1. بازاریابی شبکه‌ای    383
2. تفاوت بازاریابی شبکه‌ای با بازاریابی هرمی    383
ب) فروش امتیاز پخش اثر سینمایی    384
1. حکم فروش حق امتیاز    384
2. اقسام حق از دیدگاه فقهی    385
ج) شرط‌بندی بر روی فروش گیشه و سود آثار سینمایی    386
1. مفهوم بخت‌آزمائی    386
2. دلیل باطل بودن تملک مال از راه بخت‌آزمایی، شانس و اقبال    387
د) فروش راش‌های تصویری، بدون رضایت مالک اثر    388
1. نهی از فروش مال غیر در روایات    389
2. تفاوت فروش مال غیر با معامله فضولی    390
فصل سوم: مسائل فقهی فرایند بیرونی و محیطی تجارت در صنعت سینما    391
مبحث اول: مسائل حمایتی    391
گفتار اول: جبران خسارت تولید اثر سینمایی در پی کاهش ارزش پول و تکانش‌های اقتصادی    391
الف) وجوب و لزوم جبران کاهش ارزش پول    392
ب) قاعده لاضرر    394
ج) قاعده اتلاف    394
د) خاصیت پول، حفظ و بیان ارزش‌‌ها    395
هـ) پول‌های اعتباری به حسب قدرت خرید، مثلی هستند    396
و) اقتضای قاعده عدل، لزوم جبران کاهش ارزش پول    397
ز) پول‌های امروزی صرفاً قدرت خرید هستند    397
ح) پول‌های امروزی، قیمی هستند    398
ط) جبران کاهش ارزش پول، جرّ نفعی شمرده نمی‌شود    398
ی) حرمت و بطلان جبران کاهش ارزش پول    399
1. پول در زمره اموال مثلی    399
2. جبران کاهش ارزش پول، مصداق ربا است    400
3. سیره متشرِّعه، وجوب جبران کاهش ارزش پول را لازم نمی‌داند    401
4. لزوم جبران کاهش ارزش پول، منجر به جهالت می‌شود    402
گفتار دوم: جبران خسارت تأخیر در اجرای قرارداد تعهدی فیلم‌سازان    405
الف) عقد    405
ب) تعهد و اقسام آن    406
ج) ضمان و اقسام آن    407
د)مسئولیت قراردادی و مسئولیت خارج از قرارداد    409
هـ) قواعد فقهی جبران خسارت تأخیر در اجرای تعهدات قراردادی    410
1. قاعده اتلاف    410
2. ایراد قاعده اتلاف بر مسئله تحقیق    415
3. قاعده تسبیب    415
1_3. عناصر تسبیب    417
1_1_3. عدم دخالت عمد و قصد    417
2_1_3. اجتماع مباشر و مسبب    417
4. ایراد قاعده سبب بر مسئله تحقیق    419
5. قاعده لا ضرر    419
1_5. معنای ضرر و ضرار    420
2_5. معنای «لا» در قاعده لا ضرر    422
1_2_5. نظریه مرحوم شیخ مرتضی انصاری    423
2_2_5. نظریه مرحوم محقق خراسانی    424
3_2_5. نظریه مرحوم شریعت اصفهانی    424
4_2_5. نظریه مرحوم نراقی    426
5_2_5. نظریه امام خمینی؟ق؟    426
6. ایراد قاعده لا ضرر بر تطبیق مسئله تحقیق    431
7. قاعدۀ وفای به شرط    433
1_7. اقسام شرط    434
الف) شرط ضمن عقد    434
ب) شروط ابتدایی    436
ج) شرط صریح و شرط ضمنی    438
2_7. شرایط صحت شرط    440
8. ایراد قاعده وفای به شرط بر تطبیق مسئله تحقیق    444
مبحث دوم: مخاطب و حقوق مصرف‌کننده در سینما    446
گفتار اول: مخاطب کیست؟    446
گفتار دوم: خسارت و صدمات به مصرف‌کننده    447
گفتار سوم: دامنه مصرف اثر سینمایی    447
گفتار چهارم: حکم مسئله    449
الف) قاعده تسبیب    449
ب) قاعده غرور    450
ج) قاعده اعلان خطر    450
گفتار پنجم: رعایت اصل مصلحت مخاطب سینما    452
الف) راه شناخت مصالح    452
ب) «میل»    454
ج) «نیاز»    459
فصل چهارم: مسائل فقهی فرایند بین‌المللی تجارت در صنعت سینما    465
مبحث اول: عقد قراردادهای سینمایی با شرکت‌های بین المللی    465
گفتار اول: اصل اولی در تجارت جهانی سینما    468
سنت پیشوایان معصوم؟ع؟ در وفا به تعهدات    469
الف) نظر برخی از فقها    470
ب) تزاحم حکم لزوم رعایت قراردادها با توطئه اقتصادی    471
مبحث دوم: تجارت سینمایی با کفّار    472
گفتار اول: موارد استثنای حلیت تجارت با کفار    474
الف) قاعده نفی سبیل    475
ب) برتری اسلام    476
گفتار دوم: فروش فیلم‌های مستهجن به کفّار    476
گفتار سوم: کپی رایت تولیدات سینمایی خارجی    480
مبحث سوم: حکم رعایت مقررات تجارت جهانی سینما    481
نتیجه‌گیری    483
منابع    487
کتاب    487
مقالات و پایان‌نامه‌ها    500
وب‌سایت    504