جراحی زیبایی از منظر فقه
-
معرفی اثر:
کتاب «جراحی زیبایی از منظر فقه» تألیف محمدعلی قاسمی و علی جهانیان، به بررسی مسائل شرعی و فقهی مرتبط با جراحیهای زیبایی میپردازد. گسترش جراحیهای زیبایی، تنوع روشهای پزشکی و افزایش تقاضا برای تغییر یا اصلاح ظاهر بدن، پرسشهایی را درباره اصل جواز این اعمال، حدود و شرایط آن، الزامات شرعی بیمار و پزشک و مسئولیت ناشی از نتایج جراحی پدید آورده است. کتاب با توجه به همین مسائل، ابتدا موضوع جراحی زیبایی و انواع آن را شناسایی کرده و سپس احکام و آثار فقهی آن را بررسی میکند.
فصل نخست به واژهشناسی و مباحث مقدماتی اختصاص دارد. در این بخش، مفهوم جراحی زیبایی و تفاوت آن با دیگر مداخلات پزشکی توضیح داده میشود و واژههایی مانند زینت و جمال، مسئولیت، ضمان، اذن و برائت مورد بررسی قرار میگیرند. این مفاهیم در بخشهای بعدی کتاب مبنای تحلیل رابطه میان بیمار و پزشک و تعیین حکم اقدامات زیبایی قرار میگیرند.
فصل دوم با رویکرد موضوعشناسانه، انواع جراحی زیبایی را معرفی میکند. نخست جراحیهای زیبایی صورت و اعضای آن مطرح شدهاند؛ از جمله جراحیهای مرتبط با مو، صورت، گونه، بینی، فک، چانه، لب و گوش. در ادامه، جراحیهای مربوط به سایر قسمتهای بدن مورد توجه قرار میگیرند. جراحی پوست و سوختگی، پیوند اعضا و جوارح قطعشده، پیوند انگشت مصنوعی، اعمال زیبایی دهان و دندان، جراحیهای مربوط به اندامهای جنسی و نیز موضوع تغییر جنسیت از جمله مباحث این فصل هستند.
در این بخش، میان جراحیهایی که برای برطرف کردن نقص، آسیب، سوختگی یا مشکل جسمانی انجام میشوند و جراحیهایی که هدف اصلی آنها تغییر ظاهر و افزایش زیبایی است، تمایز گذاشته میشود. این تفکیک در بررسیهای فقهی فصلهای بعد اهمیت دارد؛ زیرا انگیزه، ضرورت پزشکی، میزان آسیب و ماهیت عمل میتواند در تعیین حکم اثرگذار باشد.
فصل سوم به حکم فقهی جراحی زیبایی اختصاص دارد و بخش اصلی مباحث فقهی کتاب را تشکیل میدهد. در آغاز، ادله مخالفان جراحی زیبایی محض مطرح و بررسی میشوند. از جمله استدلالهایی که در این زمینه مورد توجه قرار میگیرد، استناد به مسئله تغییر در خلقت، برخی روایات، قاعده لاضرر، حرمت اسراف و تبذیر، تشبه به کفار و در برخی موارد تشبه مردان و زنان به یکدیگر است. کتاب هر یک از این عناوین را به صورت مستقل بررسی میکند و میزان قابلیت آنها برای اثبات منع جراحی زیبایی را مورد ارزیابی قرار میدهد.
در مقابل، ادله جواز جراحی زیبایی نیز مطرح میشوند. اصل حلیت، قاعده تسلیط، قواعد مربوط به اضطرار و ضرورت و قاعده نفی حرج از جمله مبانی مورد بحث در این قسمت هستند. مسئله اصلی آن است که آیا صرف تغییر در ظاهر طبیعی بدن برای زیبایی، در صورتی که عنوان حرام دیگری بر آن مترتب نباشد، ممنوع است یا برای اثبات حرمت آن نیاز به دلیل مستقل وجود دارد. کتاب این مسئله را با طرح دیدگاههای مختلف فقهی دنبال میکند.
پس از بررسی اصل جواز یا عدم جواز، کتاب به «ملزومات» جراحی زیبایی میپردازد. ممکن است اصل یک جراحی از نظر فقهی مجاز باشد، اما انجام آن با مسائل شرعی دیگری همراه شود. برای نمونه، تأثیر جراحی بر انجام واجباتی مانند نماز، حکم لمس و نگاه پزشک به بدن بیمار و حدود ضرورت در لمس و نظر از موضوعات این قسمت هستند.
یکی دیگر از مباحث مطرحشده، حکم ظاهر شدن بخشهایی از چهره یا بدن پس از انجام جراحی زیبایی است. کتاب در این زمینه موضوعاتی مانند آشکار شدن چهره زینتشده، استفاده از آرایش یا تغییرات زیبایی و حدود پوشش را بررسی کرده و میان خودِ انجام عمل زیبایی و احکام مربوط به نمایش نتیجه آن در برابر دیگران تفکیک میکند.
فصل چهارم به «ضمان و مسئولیت شاغل پزشکی در جراحی زیبایی» اختصاص دارد. در این فصل، مسئولیت پزشک در صورت ایجاد خسارت یا دستیابی نیافتن به نتیجه مورد انتظار مورد بررسی قرار میگیرد. دیدگاههای مختلف درباره ضمان پزشک مطرح شده و عواملی مانند تخصص پزشک، کوتاهی یا تقصیر، اذن بیمار، رعایت ضوابط پزشکی و برائت از ضمان در تحلیل مسئله مورد توجه قرار میگیرند.
کتاب در بررسی ضمان پزشک، میان مواردی که پزشک مرتکب خطا، تقصیر یا کوتاهی شده است و مواردی که عمل پزشکی بر اساس اصول و ضوابط انجام شده، تفکیک میکند. همچنین مسئله اذن بیمار و تأثیر آن در مسئولیت پزشک و نیز نقش برائت در رفع یا محدود کردن ضمان بررسی میشود. در ادامه، قواعد فقهی مرتبط با ضمان مانند اتلاف، غرور و برخی روایات و ادله خاص مورد توجه قرار میگیرند.
بخش پایانی کتاب به مسئولیت جراح زیبایی در صورت مغایرت نتیجه عمل با آنچه مورد توافق قرار گرفته است میپردازد. در این قسمت، ماهیت تعهد پزشک، شروطی که میان پزشک و متقاضی جراحی مطرح میشود و آثار عدم تحقق نتیجه مورد توافق بررسی میشوند. بدین ترتیب، موضوع جراحی زیبایی علاوه بر حکم تکلیفی، از منظر حقوق و تعهدات میان بیمار و پزشک نیز مورد مطالعه قرار میگیرد.
در مجموع، کتاب «جراحی زیبایی از منظر فقه» موضوع را از سه جهت اصلی دنبال میکند: نخست، شناخت انواع جراحیها و تفاوت میان اقدامات ترمیمی و صرفاً زیبایی؛ دوم، بررسی حکم شرعی اصل جراحی و عناوین فقهی مرتبط با آن؛ و سوم، تعیین مسئولیت و ضمان پزشک در صورت بروز خسارت یا اختلاف میان نتیجه عمل و توافق اولیه. از این طریق، مسائلی مانند تغییر خلقت، ضرر، اسراف، ضرورت، لمس و نظر، پوشش، اذن، برائت و مسئولیت پزشکی در ارتباط با جراحی زیبایی در یک چارچوب فقهی بررسی شدهاند
-
فهرست مطالب:
1. تدارک و جبران خسارت شیء مضمون 2. اعتبار خاص شرعی یا عقلایی 3. قرار گرفتن مال بر عهده ضامن 1. کاشت مو 2. ازاله مو 1. جراحی زیبایی صورت 11. مراحل جراحی صورت 21.عوارض جراحی زیبایی صورت 2. جراحی ترمیمی صورت جراحی ترمیمی سوختگی 3. جراحی زیبایی چشم و پلک عوارض جراحی پلاستیک چشم و پلک 4. جراحی زیبایی ابرو 14. لیفت ابرو 24. تاتو ابرو 34. میکروپیگمنتیشن 5. جراحی زیبایی گوش 6. جراحی زیبایی بینی 16. عوارض جراحی زیبایی بینی 26. انواع تکنیکهای جراحی زیبایی بینی 7. جراحی زیبایی فک 17. جراحی زیبایی فک پایین 27. جراحی فک بالا 37. جراحی زیبایی چانه 8 . جراحی زیبایی لب 18 . لیفت لب 28 . جراحی شکاف لب و کام ج) جراحی زیبایی پستان 1. جراحی زیبایی پستان زنان 11. کوچک کردن پستان 21. بزرگ کردن پستان (پروتز) 31. ماستوپگسی یا لیفت سینه 2. جراحی زیبایی پستان مردان (ژنیکوماستی) د برخی دیگر از انواع جراحی زیبایی 1. خالکوبی 11. عوارض خالکوبی و تاتو 21. انواع تاتو 2. برداشتن خال گفتار دوم: جراحی زیبایی درمانی الف) جراحی سوختگی ب) جراحی پیوند پوست ج) جراحی اعضا و جوارح قطع شده 1. پیوند اعضای قطعشده 2. پیوند انگشت مصنوعی د) جراحی زیبایی دهان و دندان 1. جراحی پلاستیک لثه 2. روکشهای طلایی 3. لامینیت 4. نگین دندان ه) جراحی زیبایی اعضای جنسی 1. جراحی زیبایی دستگاه تناسلی 11. جراحی چسبندگی ختنهگاه 21. جراحی زیبایی محل بخیه ختنه 31. عمل زیبایی واژن 41. عمل «لابیاپلاستی» 51. هایمنو پلاستی 2. جراحی تغییر جنسیت 12. دوجنسیها 22. ترانس سکشوالها (دگرجنسیتخواه یا تبدیلخواه جنسی) فصل سوم: حکم فقهی جراحی زیبایی ادله مخالفان جراحی زیبایی محض الف) استدلال به آیه شریفه تغییر خلقت 1. عبارات فقها 2. بررسی و تحلیل آیه 3. دیدگاه مفسران 4. روایات مؤید دیدگاه دوم 5. جمعبندی ب) استدلال به روایات ج) استدلال به حرمت تدلیس 1. بررسی واژه تدلیس 2. بررسی روایت تدلیس 3. بررسی روایات ماشطه 13. روایت دال بر جواز 23. روایت تفصیل 33. روایت کراهت 43. جمع بین روایات 4. نقد و بررسی د) استدلال به قاعده لا ضرر 1. بررسی واژه ضرر 2. ضرر شخصی یا نوعی 3. ضابطه در ضرر ه) تشبّه به کفار و) اسراف و تبذیر 1. معنای لغوی اسراف 2. حدّ اسراف 3. ملاک و مصادیق حد وسط 4. معنای اصطلاحی اسراف 5. معنای تبذیر 6. دلیل حرمت اسراف ز) تشبه مرد به زن و زن به مرد 1. بررسی دیدگاه فقیهان شیعه 11. دیدگاه اول: همجنسگرایی 21. دیدگاه دوم: شبیهنمایی هر یک از زن و مرد به یکدیگر ادله جواز جراحی زیبایی الف) اصل حلیت ب) قاعده تسلیط ج) قاعده اضطرار و ضرورت د) قاعده نفی حرج شمول قاعده نسبت به محرمات دیدگاه اول: حکومت لا حرج بر ادله محرمات دیدگاه دوم: عدم حکومت لاحرج بر ادله محرمات نقد و بررسی دیدگاه دوم 2. شمول قاعده نسبت به حرج معنوی و روحی جراحی زیبایی از حیث ملازمات آن الف) حکم جراحی زیبایی بعد از داخل شدن وقت 1. قول اول: عدم جواز 2. قول دوم: جواز رد ادله دیدگاه جواز 3. تطبیق بحث ب حکم جراحی زیبایی قبل از داخل شدن وقت نماز دیدگاه اول دیدگاه دوم ج) حکم لمس و نگاه در جراحی زیبایی 1. لمس و نظر از ملازمات جراحی زیبایی 2. رفع حرمت لمس و نظر در صورت ضرورت گفتار چهارم: حکم اظهار چهره بعد از جراحی زیبایی الف) حکم اصل اطهار چهره زن دیدگاه اول: جواز اظهار چهره 2. دیدگاه دوم: عدم جواز اظهار چهره 3. دیدگاه برگزیده ب) حکم اظهار چهره زینتشدة زن 1. ادله شرعی و دیدگاهها 11. روایات 21. عبارات فقها 31. نکات تکمیلی ج) حکم اظهار چهرة زن پس از جراحی زیبایی 1. جراحی زیبایی اصلاحی 2. جراحی زیبایی تزیینی 22. استحباب مقام اول: اظهار چهره تزیینشده و تحریک قوه شهوانی مقام دوم: اظهار چهرة زینت شده بدون تهییج و شهوت فصل چهارم: ضمان و مسئولیت مشاغل پزشکی در جراحی زیبایی موجبات ضمان پزشک؛ دیدگاهها و ادله الف) دیدگاهها 1. دیدگاهها در مورد پزشک جاهل مصادیق خطای پزشک جاهل 2. دیدگاهها در مورد پزشک ماهر غیرمقصر دیدگاه اول: ضمان پزشک دیدگاه دوم عدم ضمانت پزشک 3. دیدگاهها در مورد پزشک مقصّر 13. بررسی معنای تقصیر پزشکی و مرجع تشخیص آن 23. مصادیق تقصیر پزشکی ب) ادله ضمان پزشک 1. ادله عام 11. قاعده اتلاف 21. قاعده غرور 31. روایات عام 2. دلیل خاص مسقطات ضمان پزشک؛ دیدگاهها و ادله دلیل اول: جایز بودن طبابت دیدگاهها 1. عدم ضمان پزشک 2. دیدگاه ضمان پزشک دلیل دوم: اذن در معالجه و درمان دلیل سوم: ضرورت دلیل چهار: قاعده احسان 1. اقسام احسان 11. احسان در قالب نفعرسانی 21. احسان در قالب دفع ضرر دلیل پنجم: ابراء پزشک توسط بیمار یا ولی او 1. دیدگاه مشهور 2. دیدگاه عدم اسقاط حق قبل از ثبوت مسئولیت جراح زیبایی در صورت مغایرت الف) شروط ابتدایی 1. دیدگاهها در شروط ابتدایی دلیل اول: استدلال به واژه شرط دلیل دوم: اجماع دلیل سوم: ایقاع نبودن شرط ابتدایی دلیل چهارم: فقدان عناصر اصلی عقد ب) شروط تبانی 1. تبیین موضوعی شروط تبانی 11. توافق قبلی و اشاره اجمالی در متن عقد 21. توافق قبلی و انصراف طرفین در متن عقد 31. توافق قبلی و فراموشی موارد توافق از سوی طرفین 41. توافق قبلی و موکول کردن التزام قطعی به زمان عقد 51. توافق قبلی و مبتنی کردن عقد بر مورد توافق 2. دیدگاه فقها در مورد شروط تبانی 12. بیاعتباری شروط تبانی نقد و بررسی استدلال شیخ انصاری 22. الزامآور بودن شرط تبانی فتاوا و استفتائات مسئله اول: انجام عمل جراحی زیبایی دیدگاه جواز دیدگاه عدم جواز مسئله دوم: استفاده دندان طلا برای مردان فهرست منابع
-
مقدمه:
مقدمه جراحی زیبایی یکی از شاخههای نوظهور دانش پزشکی است که در گذر زمان، به تنوع و توسعه مثال زدنی دست یافته است. به دلیل توجه بیشتر جوامع بشری به زیبایی ظاهری، این جراحی امروزه مشتاقان بسیاری یافته و هر روزه، تعداد آن در سراسر جهان فزونی مییابد. فطرت زیباییخواهی انسان از یک سو و توجه دین مبین اسلام به زیبایی و آراستگی از سوی دیگر و همچنین پیشرفتهای معجزه آسای دانش جراحی زیبایی (پلاستیک)، چالشها و پرسشهای فراوانی را در دو حوزه دانش اخلاق و فقه ایجاد میکند. مکتب فقهی تشیع با برخورداری از عنصر اجتهادِ مبتنی بر منابع غنی و اصول مستحکم، همگام با رشد دانش پزشکی، با نگاهی عالمانه، به تبیین وظایف مکلفان در حوزۀ احکام فقهی و حقوقی مسائل نوپیدا پرداخته است. در مقابل افزایش روزافزون متقاضیان جراحی زیبایی و گسترش آن در میان متشرعان، پرسشهای بسیاری را مطرح ساخته که دانش غنی فقه شیعی باید به آنها پاسخ گوید و وظایف مکلفان را در این عرصه روشن سازد. با توجه به توسعه شگرف و معجزهآسای دانش جراحی پلاستیک و فزونی مناسبات و روابط مدنی افراد، پژوهش حاضر با تلفیق جنبههای علمی، هنری، تجاری و حقوقی، در صدد پاسخگویی به پرسشهای فقهی جدید در این عرصه برآمده است. بر این اساس بر آنیم تا نخست به شناخت موضوعی این نوع جراحی و سپس به تییین احکام تکلیفی و وضعی موجود در این حوزه بپردازیم. از آنجا که شناخت موضوعی جراحی پلاستیک و تحلیل درست مصادیق آن، نقش کلیدی در درک، کشف و استخراج احکام فقهی آن دارد، در فصل نخست با استفاده از روش گردآوری اطلاعات (کتابخانهای)، مفاهیم و تعاریف واژگان اصلی و مرتبط با این حوزه را تبیین میکنیم. فصل دوم را به موضوعشناسی جراحی زیبایی (پلاستیک) و بررسی تفصیلی انواع آن اختصاص میدهیم. در فصل سوم با تحقیق، بررسی و نقد دیدگاههای فقهی مطرح در این حوزه، به کشف و تبیین احکام انواع جراحیهای زیبایی میپردازیم. در فصل چهارم نیز ضمان و مسئولیت پزشکان و متصدیان جراحی زیبایی را مورد بررسی قرار میدهیم. بیتردید شکلگیری گروه فقه پزشکی مرکز فقهی ائمه اطهار( از الطاف الهی و عنایات حضرت ولی عصر( است که در سایه اندیشه و اراده حضرت آیتالله حاج شیخ جواد فاضل لنکرانی دامت برکاته العالیه جامه عملی پوشیده است. بر این اساس بر خود لازم میدانم از ایشان برای همه صبوریها، حمایتهای و راهنماییها سپاسگزاری کنم و توفقیات روزافزونشان را از خداوند متعال طلب نمایم. همچنین از حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمدرضا فاضل کاشانی، مدیر مرکز فقهی ائمه اطهار( و حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر سیدجواد حسینیخواه، معاون پژوهشی مرکز و حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمدجعفر طبسی و حجتالاسلام المسلمین جناب آقای دکتر سیدجواد حسینیکوهی، ارزیابان محترم این اثر که هر یک به گونهای در به ثمر نشستن آن نقش آفریدند، تشکر میکنم. امید آنکه این تلاش ناچیز، مورد پذیرش حضرت احدیت و توجه ویژه حضرت ولی عصر( قرار گیرد و گامی هرچند کوچک در مسیر پاسخگویی فقه امامیه به مسائل نوپیدا، محسوب شود. محمدعلی قاسمی مدیر گروه فقه پزشکی مرکز فقهی ائمه اطهار( خرداد 1400ش / مطابق شوال 1442ق / جراحی زیبایی از منظر فقه #Heading 7,تیتر7,احادیث وآیات در متن 'Heading 8,تیتر8,احادیث و ایات در پاوزقی Heading 9,تیتر9,سر فصل 4 Title,احادیث و آیات در متن ;No Spacing,ترجمه,باتبیسبمنیسبیمسنتب,احادیث و آیات در پاورقی ح عربی در پاورقی متن عربی متن عربی پاورقی متن عربی پاورقی Char متن عربی Char نقل قول Char پرانتز آیات عربی متن بلد عربی متن بلد Char فهرست منابع Char سیاه متن سیاه متن عربی عربی متن علائم فارسی اسم کتاب ONo Spacing Char,ترجمه Char,باتبیسبمنیسبیمسنتب Char,احادیث و آیات در پاورقی Char اسم کتاب بسم الله Quote,نقل قول عربی (Quote Char,پاورقی Char,نقل قول عربی Char بولد منابع شماره فصل قرآن پاورقی کلیشه پاورقی نقل قول1 نقل قول1 Char بولد متن کتابنامه بی فهرست نقل بی تو قرآن نقل قول ایتالیک کتابنامه کتابنامه Char ایتالیک کتابنامه Char پرانتز آیات Char تیتر2 Char,نمودار نقلقول Char فرم ایتالیک فرم ایتالیک Char متن اصلی متن اصلی Char تورفتگی Char ایتالیک متن 0 پاراگراف ساده 0 پاراگراف شمارهدار پاورقی عربی نقل قولها احادیث وآیات در متن !احادیث و ایات در پاوزقی احادیث و آیات در متن انگلیسی در پاورقی انگلیسی در پاورقی نویسه فهرست منابع نویسه ترجمه متون ترجمه متون نویسه دسته 4 نویسه سبک1 نویسه سبک2 نویسه پاورقی نویسه عنوان 5 نویسه سرفصل 66 نویسه ایات و روایات در متن ایات و روایات در متن نویسه سرفصل4 نویسه سرفصل5 نویسه سرفصل6 نویسه تاتوی تزیینی دستها سبک3 نویسه