سایت مرکز فقهی


اوامر (1) ماده و صیغه امر؛ درس‌های خارج اصول آیت‌الله محمّدجواد فاضل لنکرانی(


مقرر: 
هاشمی، سید محمدرضا، 1362
سال نشر: 
1404
زبان: 
دسته بندی: 
شابک: 
2-294-388-600-978
حجم صفحات: 
558
نوبت چاپ: 
اول، 1404ش
  • معرفی اثر: 

    سرشناسه: فاضل لنکرانی، محمدجواد، 1341

    مشخصات نشر: قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(، 1404ش

    مشخصات ظاهری: 558 ص

    شابک دوره: 0-339-388-600-978

    وضعیت فهرست‌نویسی: فیپا

    موضوع: اصول فقه شیعه

    شناسه افزوده: هاشمی، سید محمدرضا، 1362 ، مقرر

    رده‌بندی کنگره: 8/159BP

    رده‌بندی دیویی: 312/297

    شماره کتابشناسی ملی: 10400488

    ناشر: مرکز فقهی ائمه اطهار( / تهیه و تنظیم: سید محمدرضا هاشمی

    شمارگان: 300 نسخه

    صفحه‌آرا: محسن شریفی

    طراح جلد: حمیدرضا پورحسین

  • فهرست مطالب: 

    1. تقریر بر مبنای اکملیت

    2. تقریر بر مبنای اتمّیت در تحریک و امتثال

    1. بعث ملازم با وجوب است

    2. صیغه‌های استحبابی، ارشادی هستند نه مولوی

    3. قوام امر، به مولویت و بعث است

    1. عدم تصریح به معنای وجوب و استحباب در کتب لغوی

    2. موارد استعمال در قرآن و روایات

    تقریر آیت الله وحید از مبنای عقلایی در دلالت امر

    جمع‌بندی نهایی: اعتبار عقلایی به‌جای دلالت لفظی

    ثمرات عملی بحث از مدلول امر

    ثمره اول: تأثیر بر جریان قواعد جمع عرفی

    حل مشکل صغروی در تعیین دلالت امر در روایات

    نسبت اعتبار عقلایی با جمع عرفی

    نقد بر ثمره دوم: تأمل در امکان کشف ملاک از وجوب

    1. کشف ملاک، خارج از ظرفیت مدلول لفظی

    2. عدم تفاوت میان حکم عقل و دلالت وضعی در این جهت

    نکته تکمیلی: آیا احکام عقلی بی‌ملاک‌اند؟

    جریان قرینه سیاق در مسلک وضع

    عدم جریان قرینه سیاق در مسلک عقل

    عدم جریان قرینه سیاق در مسلک اطلاق

    اشکال بر ثمره سوم: تحلیل گستره مفهوم سیاق

    بررسی ثمره چهارم: نقش تکرار در ساختار نحوی جمله

    ثمره پنجم: بقای اصل طلب پس از ترخیص

    نقد بر ثمره هفتم: تحلیل نظر محقق عراقی

    فصل دوم: ما یتعلّق بصیغة الأمر /

    مبحث اول: معنای صیغۀ امر

    مطلب اول: ما هو المعنی؟

    نظریۀ مشهور قدماء

    نظریۀ آخوند

    طلب حقیقی به عنوان قید وضع و نه قید موضوع له

    سه وجه برای کلام آخوند در بیان محقق اصفهانی

    اشکالات کلام آخوند

    مطلب دوم: وحدت یا تعدد معنای صیغه

    نظریۀ مرحوم آخوند: وحدة المعنی

    نظریۀ آقای خوئی: تعدد المعنی

    اشکالات کلام آقای خوئی

    نظریۀ محقق عراقی: النسبة الإرسالیة

    نظریۀ محقق نائینی: النسبة الإیقاعیة

    نظریۀ مرحوم حکیم: النسبة التکوینیة

    نظریۀ محقق حائری: حکایة عن حقائق موجودة فی النفس

    نسبتِ کلام محقق حائری و محقق خوئی

    اشکال بر کلمات دیگران

    تقویت و تثبیتِ کلام محقق حائری

    اشکال محقق اصفهانی به محقق حائری

    جواب از اشکال محقق اصفهانی

    عرفی بودنِ نظریۀ محقق حائری

    اشکال محقق بروجردی بر کلمات مشایخ

    نظریۀ مرحوم امام: ایجاد البعث و الإغراء

    برخی تشبیهات جهت تقریب مطلب (شواهد و مؤیدات)

    ایجاد معنا در وعاء اعتبار

    اشکال مرحوم امام به کلام مرحوم آخوند

    بیان فرق بین طلب و بعث

    تعلیقه برکلام مرحوم امام و تحکیم کلام محقق حائری

    نظریۀ شهید صدر: موضوعة للنسبة الناقصة البعثیة

    نسبت ناقصه و نسبت تامه

    فرق بین صیغۀ امر و صیغه در جملات فعلیۀ خبریه

    احتمال اول: فرق در نسبت تامه

    احتمال دوم: فرق در نسبت ناقصه

    نسبت در جملۀ اسمیه

    نقدی بر کلام شهید صدر

    تکمیل مناقشه در کلام شهید صدر

    خلاصۀ اقوال اصولیین در موضوع له هیئت امر

    نظریۀ مختار در موضوع له صیغه امر

    نتایج و ثمراتِ بحث

    نقدِ ایجادی بودن انشاء و بیان حقیقتِ آن

    نقدِ معناداریِ صیغۀ انشاء

    مطلب چهارم: مناشئِ ظهور صیغۀ امر در طلب حقیقی

    نظریۀ مرحوم آخوند: شرط الوضع

    نظریۀ مرحوم امام: بالتبادر

    نظریۀ محقق خوئی: بالتبادر

    نظریۀ محقق عراقی: اطلاق مقامی

    نظریۀ محقق اصفهانی: انصراف، اطلاق، اصل عقلائی

    نظریۀ شهید صدر: اصالة التطابق

    نظریۀ مختار: کثرت استعمال

    نقد مبنای آخوند در شرط الوضع

    مطلب پنجم: معنای صیغه در اوامر ارشادی

    قول حق در فرق میان اوامر مولوی و ارشادی

    معنای صیغه در اوامر ارشادی بنا بر مبنای اصولیین

    معنای صیغه در اوامر ارشادی بنا بر مبنای مختار

    ضابطۀ در موارد مشکوک

    اوامر ارشادی بنا بر مبنای مختار در حقیقت انشاء

    کلام محقق همدانی در حقیقت اوامر ارشادی

    بیان مرحوم روحانی از کلام محقق همدانی

    اشتراکِ میان امر مولوی و ارشادی در اشتمال بر طلب

    مثال‌‌‌‌هایی برای اوامر ارشادی

    حقیقت اوامر مولوی از منظر محقق همدانی

    خلاصۀ فرمایش محقق همدانی

    بررسی کلام مرحوم روحانی

    بررسی کلام محقق همدانی

    نقضی بر کلام محقق همدانی

    ضابطۀ محقق نائینی

    مراد از حکم در سلسلۀ علل و معلول

    اشکال محقق خوئی بر ضابطۀ محقق نائینی

    تعلیقه‌ای بر کلام محقق نائینی و محقق خوئی

    نقدی بر مبنای مشهور اصولیین در مولویت و ارشادیت

    کلام محقق بروجردی در ارشادیت اوامر مستحبی

    مؤیّد کلام آقای بروجردی

    نقد کلام محقق بروجردی

    نتیجۀ بحث در مستحبات

    نظریۀ مشهور در ارشادیت اوامر به جزئیت یا شرطیت

    اشکال بر نظریه مشهور در امر به جزئیت و شرطیت

    خروج امر به جزئیت و شرطیت از حقیقت امر

    امر در مواعظ و نصایح

    تأملی در فرمایش محقق همدانی

    چند نکته

    مطلب ششم: معنای صیغه در سایر انشائات

    تأمّلی در کلام آخوند

    اشکالات محقق اصفهانی بر مرحوم آخوند

    اشکال اول

    اشکال دوم

    بررسی کلام محقق اصفهانی

    مبنای مختار

    نظراتی دیگر در مساله

    تعبیر «لعلّ» در کلام خدا برای دفع غرور

    نظر مرحوم امام در مساله

    بررسی نظریۀ امام

    مبحث دوم: دلالت صیغۀ امر بر وجوب

    نظریۀ جمهور اصولیین

    فرق میان ایجاب و وجوب

    نظریۀ سید مجاهد

    نظریۀ محقق رشتی

    نظریۀ محقق اصفهانی

    نقد محقق اصفهانی بر محقق رشتی

    نظر آخوند در ظهور صیغه

    اشکال بر آخوند

    اشکالات آخوند بر صاحب معالم

    اشکال آقای بروجردی بر آخوند

    جواب از اشکال محقق بروجردی

    تعلیقه ای بر فرمایش مرحوم آخوند

    اشکال دوم آخوند

    اشکال محقق بروجردی بر آخوند

    اشکال سوم آخوند

    تحلیل مساله بنا بر مبنای مختار در حقیقت انشاء

    مبحث سوم: جملۀ خبری در مقام انشاء

    نظریۀ مختار

    تقسیم جملات خبری دال بر طلب از منظر شهید صدر

    نقد و بررسی این تقسیم

    استعمال جملۀ خبری در تهدید و تعجیز

    تقریب محقق عراقی از دلالت جمله خبری بر طلب

    نقدی بر تقریب محقق عراقی

    تقریب دیگری از محقق عراقی

    نقد و بررسی دو تقریب از محقق عراقی

    تقریب محقق خوئی و قول به مجازیت در استعمال

    اشکال اول محقق خوئی بر آخوند

    نقد و بررسی

    اشکال دوم محقق خوئی بر آخوند

    اشکال سوم محقق خوئی بر آخوند

    نظریۀ محقق خوئی: استعمال مجازی

    اشکال بر نظریۀ شهید صدر

    نظریۀ مرحوم امام

    تحلیل مرحوم آیت الله فاضل از کلام مرحوم امام

    نظر استاد در مورد فرمایش امام

    بیان یک احتمال از مرحوم آیت الله فاضل

    نظریۀ نهایی استاد

    حکم کذب هزلی

    کلام محقق بروجردی: نکتة لطیفة یعجبنا ذکرها

    جواب مرحوم آیت الله فاضل از استادشان

    جواب استاد از کلام والد معظّم‌شان

    کلام محقّق بروجردی در بیان مرحوم امام

    جواب آقای سیستانی از اشکال

    نقد و بررسی جواب آقای سیستانی

    جواب استاد از اشکال محقّق بروجردی به دو بیان

    بیان اول بر طبق مبنای مشهور در مناصب نبیّ

    بیان دوم بنا بر مبنای مختار در مناصب نبیّ

    استدلال به آیات

    استدلال به روایات

    اطاعت از پیامبر، مقدّمۀ اطاعت از خدا

    آیات قرآن، مستند ائمه در روایات تفویض

    روایت اول

    منصب تشریع و خاتمیت پیامبر

    روایت دوم

    بررسی مسئلۀ اجازۀ خداوند در تشریع پیامبر

    نقد و بررسی دلالت آیات نافیِ منصب تشریع

    آیۀ اول

    سه جواب از استدلال به آیه

    آیۀ دوم

    جواب از استدلال به آیه

    آیۀ سوم

    آیۀ چهارم و نقد و بررسی

    نقد و بررسی روایات دالّ بر نفی منصب تشریع

    بحثی در تبیان بودن قرآن

    خلاصۀ جواب از اشکال محقّق بروجردی

    نقد محقّق اصفهانی بر مرحوم آخوند

    فهرست منابع

  • مقدمه: 

    پیش‌گفتار

    بسم الله الرحمن الرحیم

    حمد و سپاس بی‌پایان خدای متعال را سزاست که توفیق حضور در محضر بزرگانِ علم و فقاهت و چشیدن حلاوت بحث و تحقیق در معارف اهل‌بیت( را نصیب این کمترین فرمود، و با عنایات خاص حضرت بقیة‌الله الأعظم أرواحنا فداه چند مجلد از تقریرات دوره دوّم درس خارج اصول حضرت استاد معظم، آیت‌الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی(دامت برکاته) را تنظیم و تقریر و در اختیار محققان قرار می

    دهم.

    در تنظیم این اثر، تلاش شده است تا امانت در نقل محفوظ بماند، سیر طبیعی طرح مباحث و شیوه استدلال استاد محترم تغییر نکند، و در عین حال با تبویب، عنوان‌گذاری و ویرایش، متن برای مطالعه و مراجعه‌ پژوهشگران، روان‌تر و قابل استفاده‌تر گردد.

    مبنای تقریر، یادداشت‌های درسی و بازخوانی مکرّر آن‌ها بوده است. در چند نوبت، متن مورد بازنگری علمی و ادبی قرار گرفته و در مواردی بسیار محدود، برای نزدیک‌تر شدن مقصود به ذهن خواننده، توضیحاتی کوتاه یا تبیین برخی اصطلاحات در خلال کلام یا در حواشی افزوده شده است؛ بی‌آن‌که در مبانی و نتایجِ مختار استاد( دخل و تصرفی صورت گیرد. بدیهی است هرجا کاستی، ابهام یا لغزش قلمی به چشم آید، از این مقرر است و نه از محضر استاد معظم و از اهل فضل انتظار دارم با تذکرات مشفقانه خویش، آن را جبران فرمایند.

    سزاوار است در این جا به نعمتی که خداوند در سایه‌ی این درس‌ها عطا فرمود نیز اشاره شود. استاد بزرگوار، افزون بر دقت در تقریر مباحث عمیق اصولی، همواره به تربیت اخلاقی، تعمیق باورهای اعتقادی، توجه به مسائل مبتلابه جامعه دینی و تقویت بصیرت دینی و اجتماعی در میان طلاب اهتمام داشته‌اند؛ امتیازی که درس ایشان را برای شاگردان، مدرسه‌ی علم و استدلال و مجلسی برای تذکر و تربیت ساخته است.

    وظیفه خود می‌دانم از همه دوستان و همراهانی که در مباحثه‌های روزانه، گفت‌وگوهای علمی، یادآوری نکات و طرح اشکالات، این بنده را در فهم بهتر مطالب و استوارتر شدن این تقریر یاری کردند، صمیمانه قدردانی کنم. توفیقِ فهم و ضبطِ مباحث دقیق، بی‌تردید مرهون همین هم‌فکری‌ها و گفت‌وگوهای برادرانه است.

    همچنین بر خود لازم می‌شمارم از محضر استاد معظم، که با حسن ظنّ و سعه‌ی صدر، اجازه‌ی تقریر و نشر این درس‌های شریف را مرحمت فرمودند، سپاسگزاری کنم و نیز از مسئولان محترم مجتمع فقهی ائمه اطهار( که زمینه‌ی انتشار این اثر را فراهم ساختند، به‌ویژه مدیر ارجمند مجتمع، حضرت حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ محمدرضا فاضل کاشانی دامت إفاضاته و معاون پژوهشی آن مجتمع، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی قاسمی زید عزه، صمیمانه تشکر و قدردانی نمایم و از خدای متعال، توفیقات روزافزون، سلامت و تأییدات مستمر برای ایشان مسئلت نمایم.

    امید آن‌که این تلاش اندک، به فضل الهی و در سایه‌ی دعای حضرت ولیّ‌عصر عجل‌الله تعالی فرجه، مقبول درگاه حضرت حق افتد و گامی هرچند کوچک در خدمت به تراث علمی حوزه‌های علمیه باشد.

    و ما توفیقی إلا بالله علیه توکلت و إلیه أنیب

    سیدمحمدرضا هاشمی

    قم المقدّسة، عشّ آل محمد ومأوی شیعتهم

    3 شعبان المعظّم 1447ه

    / اوامر (1): ماده وصیغه امر؛ درس‌های خارج اصول آیت ‌الله محمّدجواد فاضل لنکرانی(

    پیش‌گفتار

    'Heading 8,تیتر8,احادیث و ایات در پاوزقی

    Heading 9,تیتر9,سر فصل 4

    List Paragraph,متنهای عربی

    Title,احادیث و آیات در متن

    FNo Spacing,ترجمه,باتبیسبمنیسبیمسنتب,احادیث و آیات در پاورقی,عنوان اصلی

    ح عربی در پاورقی

    متن عربی

    متن عربی پاورقی

    متن عربی پاورقی Char

    متن عربی Char

    نقل قول,No Spacing1

    نقل قول Char

    پرانتز آیات

    عربی متن بلد

    عربی متن بلد Char

    فهرست منابع Char

    سیاه متن

    سیاه متن عربی

    عربی متن

    علائم فارسی

    اسم کتاب‌

    ONo Spacing Char,ترجمه Char,باتبیسبمنیسبیمسنتب Char,احادیث و آیات در پاورقی Char

    اسم کتاب

    بسم الله

    Quote,نقل قول عربی

    (Quote Char,پاورقی Char,نقل قول عربی Char

    بولد منابع

    شماره فصل

    قرآن پاورقی

    کلیشه پاورقی

    نقل قول1

    نقل قول1 Char

    بولد متن

    کتابنامه

    بی فهرست

    نقل بی تو

    قرآن نقل قول

    ایتالیک کتابنامه

    کتابنامه Char

    ایتالیک کتابنامه Char

    پرانتز آیات Char

    تیتر2 Char,نمودار

    نقل‌قول Char

    فرم ایتالیک

    فرم ایتالیک Char

    متن اصلی

    متن اصلی Char

    تورفتگی Char

    ایتالیک متن

    $List Paragraph Char,متنهای عربی Char

    0 پاراگراف ساده

    0 پاراگراف شماره‌دار

    پاورقی عربی

    نقل قولها

    احادیث وآیات در متن

    !احادیث و ایات در پاوزقی

    احادیث و آیات در متن

    انگلیسی در پاورقی

    انگلیسی در پاورقی نویسه

    فهرست منابع نویسه

    ترجمه متون

    ترجمه متون نویسه

    دسته 4 نویسه

    سبک1 نویسه

    سبک2 نویسه

    پاورقی نویسه

    عنوان 5 نویسه

    سرفصل 66 نویسه

    ایات و روایات در متن

    ایات و روایات در متن نویسه

    سرفصل4 نویسه

    سرفصل5 نویسه

    سرفصل6 نویسه

    تاتوی تزیینی دست‌ها

    سبک3 نویسه

    کلمه‌های عربی متن

    کلمه‌های عربی متن Char

    آیه در نقل قول

    عدد در متن

    عربی در متن

    صلی در متن

    علیه در متن

    کتاب باورقی عربی

    کتاب در پاورقی فارسی

    کتابنامه بلد

    متفرقه (علائم)

    متفرقه (عنوان)

    متفرقه (عنوان2)

    نرمال خط اول

    هیدینک دو در کادر2

    هیدیک دو در کادر 2 سطر اول

    هیدینک یک در کادر

    پرانتز گلدار و ستاره بین آیات

    عربی در نقل قول

    نرمال شماره دار ضمیمه

    نرمال شماره دار

    نرمال شماره دار Char

    هیدینک سه در کادر

    مصرع دوم شعر چپ چین

    مصرع اول شعر

    پرانتز گل دار در پاوررقی

    سال وفات در متن

    تشدید لالا

    تیتر اصلی عنوان

    شماره ای

    کتابنامه2

    هیدینک دو در کادر

    واژه نامه

    تیتر عنوان2

    سرشناسه معمولی

    سرشناسه وسط چین بلد

    سرشناسه وسط چین معمولی

    تیتر عنوان3

    تیتر بین دو خط در صفحه شناسه

    سرشناسه بلد بالای صفحه

    کتاب پاورقی

    کتاب پاورقی Char

    اعداد با فونت آی آر لوتوس

    آیه در پاورقی

    تیتر نویسنده بعد از دو خط

    خط تیره پاورقی

    عدد برای فارسی در پاورقی

    عدد برای فارسی در متن

    عدد برای فارسی در نرمال ضمیمه

    عربی در پاورقی

    عنوان در متن نقل قول

    کتابنامه انکلیسی

    کروشه پاورقی

    منابع و ماخذ انگلیسی

    سؤالات درسی

    سؤالات درسی Char

    هیدینک 1در کادر تشکر

    هیدینک 2 در کادر تشکر

    کتابنامه 1

    سیاه وسط

    سال وفات متن

    سال وفات متن Char

    علائم پاورقی

    علائم پاورقی Char

    قرآن پاورقی Char

    فاصله کمتر

    پاورقی نزدیک

    پاورقی آدمج

    پاورقی آدمج Char

    ;عنوان 1 Char,اصلی1 Char,عنوان زیر فرعی Char,عنوان

    عربی پاورقی

    عربی پاورقی Char

    عربی متن Char

    اعلام پاورقی

    اعلام پاورقی Char

    برجسته Char

    بدون تورفتگی

    دلیل دوم: روایت

    دلیل دوم: روایت Char

    متن بعد از تیتر

    پاورقی فارسی

    کتاب متن

    پاورقی فارسی Char

    کتاب متن Char

    نقل روایت

    نقل روایت 1

    تیتر اول

    حرف عربی

    حرف عربی Char

    نقل روایت 1 Char

    94. نام کتاب

    94. نام کتاب Char

    پاورقی عربی Char

    تیتر اصلی

    پاورقی صفر

    متن بعد از تیتر Char

    13. کتاب پاورقی Char

    13. کتاب پاورقی

    15. پاورقی فارسی Char

    15. پاورقی فارسی

    4. نام کتاب

    4. نام کتاب Char

    الشهید محمد الدره

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز فقهي ائمه اطهار (ع) است.