اوامر (1) ماده و صیغه امر؛ درسهای خارج اصول آیتالله محمّدجواد فاضل لنکرانی(
-
معرفی اثر:
سرشناسه: فاضل لنکرانی، محمدجواد، 1341
مشخصات نشر: قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(، 1404ش
مشخصات ظاهری: 558 ص
شابک دوره: 0-339-388-600-978
وضعیت فهرستنویسی: فیپا
موضوع: اصول فقه شیعه
شناسه افزوده: هاشمی، سید محمدرضا، 1362 ، مقرر
ردهبندی کنگره: 8/159BP
ردهبندی دیویی: 312/297
شماره کتابشناسی ملی: 10400488
ناشر: مرکز فقهی ائمه اطهار( / تهیه و تنظیم: سید محمدرضا هاشمی
شمارگان: 300 نسخه
صفحهآرا: محسن شریفی
طراح جلد: حمیدرضا پورحسین
-
فهرست مطالب:
1. تقریر بر مبنای اکملیت
2. تقریر بر مبنای اتمّیت در تحریک و امتثال
1. بعث ملازم با وجوب است
2. صیغههای استحبابی، ارشادی هستند نه مولوی
3. قوام امر، به مولویت و بعث است
1. عدم تصریح به معنای وجوب و استحباب در کتب لغوی
2. موارد استعمال در قرآن و روایات
تقریر آیت الله وحید از مبنای عقلایی در دلالت امر
جمعبندی نهایی: اعتبار عقلایی بهجای دلالت لفظی
ثمرات عملی بحث از مدلول امر
ثمره اول: تأثیر بر جریان قواعد جمع عرفی
حل مشکل صغروی در تعیین دلالت امر در روایات
نسبت اعتبار عقلایی با جمع عرفی
نقد بر ثمره دوم: تأمل در امکان کشف ملاک از وجوب
1. کشف ملاک، خارج از ظرفیت مدلول لفظی
2. عدم تفاوت میان حکم عقل و دلالت وضعی در این جهت
نکته تکمیلی: آیا احکام عقلی بیملاکاند؟
جریان قرینه سیاق در مسلک وضع
عدم جریان قرینه سیاق در مسلک عقل
عدم جریان قرینه سیاق در مسلک اطلاق
اشکال بر ثمره سوم: تحلیل گستره مفهوم سیاق
بررسی ثمره چهارم: نقش تکرار در ساختار نحوی جمله
ثمره پنجم: بقای اصل طلب پس از ترخیص
نقد بر ثمره هفتم: تحلیل نظر محقق عراقی
فصل دوم: ما یتعلّق بصیغة الأمر /
مبحث اول: معنای صیغۀ امر
مطلب اول: ما هو المعنی؟
نظریۀ مشهور قدماء
نظریۀ آخوند
طلب حقیقی به عنوان قید وضع و نه قید موضوع له
سه وجه برای کلام آخوند در بیان محقق اصفهانی
اشکالات کلام آخوند
مطلب دوم: وحدت یا تعدد معنای صیغه
نظریۀ مرحوم آخوند: وحدة المعنی
نظریۀ آقای خوئی: تعدد المعنی
اشکالات کلام آقای خوئی
نظریۀ محقق عراقی: النسبة الإرسالیة
نظریۀ محقق نائینی: النسبة الإیقاعیة
نظریۀ مرحوم حکیم: النسبة التکوینیة
نظریۀ محقق حائری: حکایة عن حقائق موجودة فی النفس
نسبتِ کلام محقق حائری و محقق خوئی
اشکال بر کلمات دیگران
تقویت و تثبیتِ کلام محقق حائری
اشکال محقق اصفهانی به محقق حائری
جواب از اشکال محقق اصفهانی
عرفی بودنِ نظریۀ محقق حائری
اشکال محقق بروجردی بر کلمات مشایخ
نظریۀ مرحوم امام: ایجاد البعث و الإغراء
برخی تشبیهات جهت تقریب مطلب (شواهد و مؤیدات)
ایجاد معنا در وعاء اعتبار
اشکال مرحوم امام به کلام مرحوم آخوند
بیان فرق بین طلب و بعث
تعلیقه برکلام مرحوم امام و تحکیم کلام محقق حائری
نظریۀ شهید صدر: موضوعة للنسبة الناقصة البعثیة
نسبت ناقصه و نسبت تامه
فرق بین صیغۀ امر و صیغه در جملات فعلیۀ خبریه
احتمال اول: فرق در نسبت تامه
احتمال دوم: فرق در نسبت ناقصه
نسبت در جملۀ اسمیه
نقدی بر کلام شهید صدر
تکمیل مناقشه در کلام شهید صدر
خلاصۀ اقوال اصولیین در موضوع له هیئت امر
نظریۀ مختار در موضوع له صیغه امر
نتایج و ثمراتِ بحث
نقدِ ایجادی بودن انشاء و بیان حقیقتِ آن
نقدِ معناداریِ صیغۀ انشاء
مطلب چهارم: مناشئِ ظهور صیغۀ امر در طلب حقیقی
نظریۀ مرحوم آخوند: شرط الوضع
نظریۀ مرحوم امام: بالتبادر
نظریۀ محقق خوئی: بالتبادر
نظریۀ محقق عراقی: اطلاق مقامی
نظریۀ محقق اصفهانی: انصراف، اطلاق، اصل عقلائی
نظریۀ شهید صدر: اصالة التطابق
نظریۀ مختار: کثرت استعمال
نقد مبنای آخوند در شرط الوضع
مطلب پنجم: معنای صیغه در اوامر ارشادی
قول حق در فرق میان اوامر مولوی و ارشادی
معنای صیغه در اوامر ارشادی بنا بر مبنای اصولیین
معنای صیغه در اوامر ارشادی بنا بر مبنای مختار
ضابطۀ در موارد مشکوک
اوامر ارشادی بنا بر مبنای مختار در حقیقت انشاء
کلام محقق همدانی در حقیقت اوامر ارشادی
بیان مرحوم روحانی از کلام محقق همدانی
اشتراکِ میان امر مولوی و ارشادی در اشتمال بر طلب
مثالهایی برای اوامر ارشادی
حقیقت اوامر مولوی از منظر محقق همدانی
خلاصۀ فرمایش محقق همدانی
بررسی کلام مرحوم روحانی
بررسی کلام محقق همدانی
نقضی بر کلام محقق همدانی
ضابطۀ محقق نائینی
مراد از حکم در سلسلۀ علل و معلول
اشکال محقق خوئی بر ضابطۀ محقق نائینی
تعلیقهای بر کلام محقق نائینی و محقق خوئی
نقدی بر مبنای مشهور اصولیین در مولویت و ارشادیت
کلام محقق بروجردی در ارشادیت اوامر مستحبی
مؤیّد کلام آقای بروجردی
نقد کلام محقق بروجردی
نتیجۀ بحث در مستحبات
نظریۀ مشهور در ارشادیت اوامر به جزئیت یا شرطیت
اشکال بر نظریه مشهور در امر به جزئیت و شرطیت
خروج امر به جزئیت و شرطیت از حقیقت امر
امر در مواعظ و نصایح
تأملی در فرمایش محقق همدانی
چند نکته
مطلب ششم: معنای صیغه در سایر انشائات
تأمّلی در کلام آخوند
اشکالات محقق اصفهانی بر مرحوم آخوند
اشکال اول
اشکال دوم
بررسی کلام محقق اصفهانی
مبنای مختار
نظراتی دیگر در مساله
تعبیر «لعلّ» در کلام خدا برای دفع غرور
نظر مرحوم امام در مساله
بررسی نظریۀ امام
مبحث دوم: دلالت صیغۀ امر بر وجوب
نظریۀ جمهور اصولیین
فرق میان ایجاب و وجوب
نظریۀ سید مجاهد
نظریۀ محقق رشتی
نظریۀ محقق اصفهانی
نقد محقق اصفهانی بر محقق رشتی
نظر آخوند در ظهور صیغه
اشکال بر آخوند
اشکالات آخوند بر صاحب معالم
اشکال آقای بروجردی بر آخوند
جواب از اشکال محقق بروجردی
تعلیقه ای بر فرمایش مرحوم آخوند
اشکال دوم آخوند
اشکال محقق بروجردی بر آخوند
اشکال سوم آخوند
تحلیل مساله بنا بر مبنای مختار در حقیقت انشاء
مبحث سوم: جملۀ خبری در مقام انشاء
نظریۀ مختار
تقسیم جملات خبری دال بر طلب از منظر شهید صدر
نقد و بررسی این تقسیم
استعمال جملۀ خبری در تهدید و تعجیز
تقریب محقق عراقی از دلالت جمله خبری بر طلب
نقدی بر تقریب محقق عراقی
تقریب دیگری از محقق عراقی
نقد و بررسی دو تقریب از محقق عراقی
تقریب محقق خوئی و قول به مجازیت در استعمال
اشکال اول محقق خوئی بر آخوند
نقد و بررسی
اشکال دوم محقق خوئی بر آخوند
اشکال سوم محقق خوئی بر آخوند
نظریۀ محقق خوئی: استعمال مجازی
اشکال بر نظریۀ شهید صدر
نظریۀ مرحوم امام
تحلیل مرحوم آیت الله فاضل از کلام مرحوم امام
نظر استاد در مورد فرمایش امام
بیان یک احتمال از مرحوم آیت الله فاضل
نظریۀ نهایی استاد
حکم کذب هزلی
کلام محقق بروجردی: نکتة لطیفة یعجبنا ذکرها
جواب مرحوم آیت الله فاضل از استادشان
جواب استاد از کلام والد معظّمشان
کلام محقّق بروجردی در بیان مرحوم امام
جواب آقای سیستانی از اشکال
نقد و بررسی جواب آقای سیستانی
جواب استاد از اشکال محقّق بروجردی به دو بیان
بیان اول بر طبق مبنای مشهور در مناصب نبیّ
بیان دوم بنا بر مبنای مختار در مناصب نبیّ
استدلال به آیات
استدلال به روایات
اطاعت از پیامبر، مقدّمۀ اطاعت از خدا
آیات قرآن، مستند ائمه در روایات تفویض
روایت اول
منصب تشریع و خاتمیت پیامبر
روایت دوم
بررسی مسئلۀ اجازۀ خداوند در تشریع پیامبر
نقد و بررسی دلالت آیات نافیِ منصب تشریع
آیۀ اول
سه جواب از استدلال به آیه
آیۀ دوم
جواب از استدلال به آیه
آیۀ سوم
آیۀ چهارم و نقد و بررسی
نقد و بررسی روایات دالّ بر نفی منصب تشریع
بحثی در تبیان بودن قرآن
خلاصۀ جواب از اشکال محقّق بروجردی
نقد محقّق اصفهانی بر مرحوم آخوند
فهرست منابع
-
مقدمه:
پیشگفتار
بسم الله الرحمن الرحیم
حمد و سپاس بیپایان خدای متعال را سزاست که توفیق حضور در محضر بزرگانِ علم و فقاهت و چشیدن حلاوت بحث و تحقیق در معارف اهلبیت( را نصیب این کمترین فرمود، و با عنایات خاص حضرت بقیةالله الأعظم أرواحنا فداه چند مجلد از تقریرات دوره دوّم درس خارج اصول حضرت استاد معظم، آیتالله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی(دامت برکاته) را تنظیم و تقریر و در اختیار محققان قرار می
دهم.
در تنظیم این اثر، تلاش شده است تا امانت در نقل محفوظ بماند، سیر طبیعی طرح مباحث و شیوه استدلال استاد محترم تغییر نکند، و در عین حال با تبویب، عنوانگذاری و ویرایش، متن برای مطالعه و مراجعه پژوهشگران، روانتر و قابل استفادهتر گردد.
مبنای تقریر، یادداشتهای درسی و بازخوانی مکرّر آنها بوده است. در چند نوبت، متن مورد بازنگری علمی و ادبی قرار گرفته و در مواردی بسیار محدود، برای نزدیکتر شدن مقصود به ذهن خواننده، توضیحاتی کوتاه یا تبیین برخی اصطلاحات در خلال کلام یا در حواشی افزوده شده است؛ بیآنکه در مبانی و نتایجِ مختار استاد( دخل و تصرفی صورت گیرد. بدیهی است هرجا کاستی، ابهام یا لغزش قلمی به چشم آید، از این مقرر است و نه از محضر استاد معظم و از اهل فضل انتظار دارم با تذکرات مشفقانه خویش، آن را جبران فرمایند.
سزاوار است در این جا به نعمتی که خداوند در سایهی این درسها عطا فرمود نیز اشاره شود. استاد بزرگوار، افزون بر دقت در تقریر مباحث عمیق اصولی، همواره به تربیت اخلاقی، تعمیق باورهای اعتقادی، توجه به مسائل مبتلابه جامعه دینی و تقویت بصیرت دینی و اجتماعی در میان طلاب اهتمام داشتهاند؛ امتیازی که درس ایشان را برای شاگردان، مدرسهی علم و استدلال و مجلسی برای تذکر و تربیت ساخته است.
وظیفه خود میدانم از همه دوستان و همراهانی که در مباحثههای روزانه، گفتوگوهای علمی، یادآوری نکات و طرح اشکالات، این بنده را در فهم بهتر مطالب و استوارتر شدن این تقریر یاری کردند، صمیمانه قدردانی کنم. توفیقِ فهم و ضبطِ مباحث دقیق، بیتردید مرهون همین همفکریها و گفتوگوهای برادرانه است.
همچنین بر خود لازم میشمارم از محضر استاد معظم، که با حسن ظنّ و سعهی صدر، اجازهی تقریر و نشر این درسهای شریف را مرحمت فرمودند، سپاسگزاری کنم و نیز از مسئولان محترم مجتمع فقهی ائمه اطهار( که زمینهی انتشار این اثر را فراهم ساختند، بهویژه مدیر ارجمند مجتمع، حضرت حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ محمدرضا فاضل کاشانی دامت إفاضاته و معاون پژوهشی آن مجتمع، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی قاسمی زید عزه، صمیمانه تشکر و قدردانی نمایم و از خدای متعال، توفیقات روزافزون، سلامت و تأییدات مستمر برای ایشان مسئلت نمایم.
امید آنکه این تلاش اندک، به فضل الهی و در سایهی دعای حضرت ولیّعصر عجلالله تعالی فرجه، مقبول درگاه حضرت حق افتد و گامی هرچند کوچک در خدمت به تراث علمی حوزههای علمیه باشد.
و ما توفیقی إلا بالله علیه توکلت و إلیه أنیب
سیدمحمدرضا هاشمی
قم المقدّسة، عشّ آل محمد ومأوی شیعتهم
3 شعبان المعظّم 1447ه
/ اوامر (1): ماده وصیغه امر؛ درسهای خارج اصول آیت الله محمّدجواد فاضل لنکرانی(
پیشگفتار
'Heading 8,تیتر8,احادیث و ایات در پاوزقی
Heading 9,تیتر9,سر فصل 4
List Paragraph,متنهای عربی
Title,احادیث و آیات در متن
FNo Spacing,ترجمه,باتبیسبمنیسبیمسنتب,احادیث و آیات در پاورقی,عنوان اصلی
ح عربی در پاورقی
متن عربی
متن عربی پاورقی
متن عربی پاورقی Char
متن عربی Char
نقل قول,No Spacing1
نقل قول Char
پرانتز آیات
عربی متن بلد
عربی متن بلد Char
فهرست منابع Char
سیاه متن
سیاه متن عربی
عربی متن
علائم فارسی
اسم کتاب
ONo Spacing Char,ترجمه Char,باتبیسبمنیسبیمسنتب Char,احادیث و آیات در پاورقی Char
اسم کتاب
بسم الله
Quote,نقل قول عربی
(Quote Char,پاورقی Char,نقل قول عربی Char
بولد منابع
شماره فصل
قرآن پاورقی
کلیشه پاورقی
نقل قول1
نقل قول1 Char
بولد متن
کتابنامه
بی فهرست
نقل بی تو
قرآن نقل قول
ایتالیک کتابنامه
کتابنامه Char
ایتالیک کتابنامه Char
پرانتز آیات Char
تیتر2 Char,نمودار
نقلقول Char
فرم ایتالیک
فرم ایتالیک Char
متن اصلی
متن اصلی Char
تورفتگی Char
ایتالیک متن
$List Paragraph Char,متنهای عربی Char
0 پاراگراف ساده
0 پاراگراف شمارهدار
پاورقی عربی
نقل قولها
احادیث وآیات در متن
!احادیث و ایات در پاوزقی
احادیث و آیات در متن
انگلیسی در پاورقی
انگلیسی در پاورقی نویسه
فهرست منابع نویسه
ترجمه متون
ترجمه متون نویسه
دسته 4 نویسه
سبک1 نویسه
سبک2 نویسه
پاورقی نویسه
عنوان 5 نویسه
سرفصل 66 نویسه
ایات و روایات در متن
ایات و روایات در متن نویسه
سرفصل4 نویسه
سرفصل5 نویسه
سرفصل6 نویسه
تاتوی تزیینی دستها
سبک3 نویسه
کلمههای عربی متن
کلمههای عربی متن Char
آیه در نقل قول
عدد در متن
عربی در متن
صلی در متن
علیه در متن
کتاب باورقی عربی
کتاب در پاورقی فارسی
کتابنامه بلد
متفرقه (علائم)
متفرقه (عنوان)
متفرقه (عنوان2)
نرمال خط اول
هیدینک دو در کادر2
هیدیک دو در کادر 2 سطر اول
هیدینک یک در کادر
پرانتز گلدار و ستاره بین آیات
عربی در نقل قول
نرمال شماره دار ضمیمه
نرمال شماره دار
نرمال شماره دار Char
هیدینک سه در کادر
مصرع دوم شعر چپ چین
مصرع اول شعر
پرانتز گل دار در پاوررقی
سال وفات در متن
تشدید لالا
تیتر اصلی عنوان
شماره ای
کتابنامه2
هیدینک دو در کادر
واژه نامه
تیتر عنوان2
سرشناسه معمولی
سرشناسه وسط چین بلد
سرشناسه وسط چین معمولی
تیتر عنوان3
تیتر بین دو خط در صفحه شناسه
سرشناسه بلد بالای صفحه
کتاب پاورقی
کتاب پاورقی Char
اعداد با فونت آی آر لوتوس
آیه در پاورقی
تیتر نویسنده بعد از دو خط
خط تیره پاورقی
عدد برای فارسی در پاورقی
عدد برای فارسی در متن
عدد برای فارسی در نرمال ضمیمه
عربی در پاورقی
عنوان در متن نقل قول
کتابنامه انکلیسی
کروشه پاورقی
منابع و ماخذ انگلیسی
سؤالات درسی
سؤالات درسی Char
هیدینک 1در کادر تشکر
هیدینک 2 در کادر تشکر
کتابنامه 1
سیاه وسط
سال وفات متن
سال وفات متن Char
علائم پاورقی
علائم پاورقی Char
قرآن پاورقی Char
فاصله کمتر
پاورقی نزدیک
پاورقی آدمج
پاورقی آدمج Char
;عنوان 1 Char,اصلی1 Char,عنوان زیر فرعی Char,عنوان
عربی پاورقی
عربی پاورقی Char
عربی متن Char
اعلام پاورقی
اعلام پاورقی Char
برجسته Char
بدون تورفتگی
دلیل دوم: روایت
دلیل دوم: روایت Char
متن بعد از تیتر
پاورقی فارسی
کتاب متن
پاورقی فارسی Char
کتاب متن Char
نقل روایت
نقل روایت 1
تیتر اول
حرف عربی
حرف عربی Char
نقل روایت 1 Char
94. نام کتاب
94. نام کتاب Char
پاورقی عربی Char
تیتر اصلی
پاورقی صفر
متن بعد از تیتر Char
13. کتاب پاورقی Char
13. کتاب پاورقی
15. پاورقی فارسی Char
15. پاورقی فارسی
4. نام کتاب
4. نام کتاب Char
الشهید محمد الدره